ھەيز كېسىلىش دەۋرى ، بەزىدە كېلىماتېرىيە دەۋرى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ ئاياللار ھاياتىدىكى تەبىئىي بىر فىزىئولوگىيەلىك جەريان بولۇپ، ئۇ تۇغۇت قۇۋۋىتىنىڭ ئاخىرلىشىشى ۋە گورمونلارنىڭ قايتىدىن تەڭشىلىشىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. بۇ دەۋردىكى ئۆزگىرىشلەرنى توغرا چۈشىنىش، ساغلام ئوزۇقلىنىش، روھىي ھالەتنى تەڭشەش ۋە مۇۋاپىق چېنىقىش ئارقىلىق، بۇ بۇرۇلۇش نۇقتىسىدىن تېخىمۇ نەپىس، ساغلام ۋە ئۆزىگە ئىشەنچ بىلەن ئۆتكىلى بولىدۇ. بۇ دەۋر بىر ئاخىرلىشىش ئەمەس، بەلكى ھاياتنىڭ يېڭى بىر باسقۇچىغا قەدەم قويۇش بولۇپ، پىشقان ئاياللارنىڭ ئۆزىگە بولغان غەمخورلۇقىنى ئەڭ يۇقىرى چەككە يەتكۈزىدىغان پۇرسەتتۇر.
1) فىزىئولوگىيەلىك ئۆزگىرىشلەرنىڭ ماھىيىتىنى چۈشىنىش ۋە قوبۇل قىلىش كېرەك.
ھەيز كېسىلىش دەۋرى ئادەتتە 45 ياشتىن 55 ياشقىچە بولغان ئارىلىقتا يۈز بېرىدۇ، بۇ جەرياندا تۇخۇمداننىڭ فۇنكسىيەسى تەدرىجىي تۆۋەنلەپ، ئاياللىق گورمونلىرىنىڭ ئاجرىلىپ چىقىشى ئازىيىدۇ. نۇرغۇن ئاياللار بۇ مەزگىلدە قىزىپ كېتىش، تەرلەش، يۈرەك سېلىش ۋە ھەيز دەۋرىنىڭ تەرتىپسىزلىشىشى قاتارلىق ئالامەتلەرگە دۇچ كېلىدۇ. بۇ ئالامەتلەر بەدەننىڭ يېڭى گورمون تەڭپۇڭلۇقىغا ماسلىشىش جەريانىدىكى نورمال ئىنكاسلىرىدۇر. بۇ ئەھۋالنى كېسەللىك دەپ قارىماستىن، بەلكى بەدەننىڭ يېڭى بىر باسقۇچقا ئۆتۈش سىگنالى سۈپىتىدە قوبۇل قىلىش روھىي جەھەتتىكى بېسىمنى يېنىكلىتىشكە ياردەم بېرىدۇ. ئىلىم-پەن نۇقتىسىدىن قارىغاندا، بۇ دەۋرنى توغرا تونۇش سىزنىڭ جىسمانىي ئۆزگىرىشلەرگە تېخىمۇ ئاكتىپ تاقابىل تۇرۇشىڭىزغا ئاساس سالىدۇ.
2) گورمونلارنىڭ تەڭپۇڭلۇقىنى ئوزۇقلىنىش ئارقىلىق قوللاش زۆرۈردۇر.
بەدەندىكى ئېستروگېن (يەنى ئاياللىق ھورمونى) سەۋىيەسىنىڭ تۆۋەنلىشىنى تولۇقلاش ئۈچۈن، تەركىبىدە تەبىئىي ئۆسۈملۈك ئېستروگېنلىرى بولغان يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىش ئىنتايىن پايدىلىق. سېرىق پۇرچاق، پۇرچاق سۈتى ۋە پۇرچاق مەھسۇلاتلىرىنىڭ تەركىبىدىكى ئىسوفلاۋون ماددىسى بەدەندىكى گورمون كەمچىللىكىدىن كېلىپ چىققان ئالامەتلەرنى مەلۇم دەرىجىدە يېنىكلىتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، يېمەك-ئىچمەكتە يېشىل يوپۇرماقلىق كۆكتاتلار، پۈتۈن دانلىق زىرائەتلەر ۋە يېتەرلىك مىقداردىكى سۈپەتلىك ئاقسىللارنىڭ بولۇشىغا كاپالەتلىك قىلىش كېرەك. تۇز، شېكەر ۋە ماينى كونترول قىلىش ئارقىلىق، بۇ دەۋردە ئاسان كۆرۈلىدىغان سېمىزلىك ۋە ماددا ئالماشتۇرۇش قالايمىقانچىلىقىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. توغرا ئوزۇقلىنىش سىزنىڭ ئىچكى ئەزالىرىڭىزنىڭ ساغلاملىقىنى قوغداپ، سىرتقى قىياپىتىڭىزنىڭ ياشلىق ھالىتىنى ساقلىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
3) سۆڭەك زىچلىقىنى قوغداش ۋە كالتسىي تولۇقلاشقا ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىش لازىم.
گورمونلارنىڭ ئۆزگىرىشى بىلەن ئاياللاردا سۆڭەك شالاڭلىشىش خەۋپى كۆرۈنەرلىك يۇقىرىلاپ كېتىدۇ، چۈنكى ئېستروگېن سۆڭەكتىكى كالتسىينىڭ ساقلىنىشىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ. شۇڭا، ھەيز كېسىلىش دەۋرىدىكى ئاياللار كۈندىلىك تۇرمۇشىدا كالتسىيغا باي بولغان سۈت مەھسۇلاتلىرى، كۈنجۈت، قېنىق رەڭلىك كۆكتاتلارنى كۆپرەك ئىستېمال قىلىشى، زۆرۈر تېپىلغاندا دوختۇرنىڭ مەسلىھەتى بىلەن كالتسىي تابلېتكىسى ۋە ۋىتامىن D تولۇقلىشى كېرەك. ۋىتامىن D كالتسىينىڭ سۈمۈرۈلۈشىنى ئىلگىرى سۈرىدىغان بولغاچقا، كۈندە مۇۋاپىق ۋاقىتتا ئاپتاپقا سېلىنىپ بېرىشمۇ ئىنتايىن مۇھىم. سۆڭەك ساغلاملىقىنى قوغداش سىزنىڭ ياشانغاندا ھەرىكەتچانلىقىڭىزنى ساقلىشىڭىز ۋە تاسادىپىي سۇنۇق خەۋپىدىن ساقلىنىشىڭىزنىڭ كاپالىتىدۇر.
4) قەرەللىك چېنىقىش ئارقىلىق ماددا ئالماشتۇرۇشنى تېزلىتىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
ھەيز كېسىلىش دەۋرىدە بەدەننىڭ ماددا ئالماشتۇرۇش سۈرئىتى ئاستىلاپ، قورساق قىسمىغا ماي يىغىلىش ئاسانلىشىدۇ، بۇ ئۆز نۆۋىتىدە يۈرەك-قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ. كۈندە ئاز دېگەندە 30 مىنۇت تېز مېڭىش، سۇ ئۈزۈش ياكى يوگا بىلەن شۇغۇللىنىش بەدەننىڭ ئېلاستىكىلىقىنى ساقلاپ، مۇسكۇللارنى چىڭىتىدۇ ۋە روھىي بېسىمنى يېنىكلىتىدۇ. چېنىقىش يەنە بەدەندە «بەخت گورمونى» دەپ ئاتىلىدىغان ئاندورفىننىڭ ئاجرىلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، بۇ دەۋردىكى كۆڭۈلسىزلىك ۋە تېرىكىشچانلىقنى يوقىتىشقا ياردەم بېرىدۇ. مۇسكۇللارنى كۈچەيتىش مەشىقلىرى سۆڭەك زىچلىقىنى ئاشۇرۇشقىمۇ پايدىلىق بولۇپ، پۈتۈن بەدەننىڭ ياشلىق ھاياتىي كۈچىنى ئۇرغۇتىدۇ.
5) روھىي ساغلاملىق ۋە كەيپىياتنى باشقۇرۇشقا سەل قاراشقا بولمايدۇ.
نۇرغۇن ئاياللار بۇ مەزگىلدە كەيپىياتى تۇراقسىز بولۇش، چۈشكۈنلۈك، تەشۋىشلىنىش ياكى ئۇيقۇسىزلىق قاتارلىق مەسىلىلەرگە دۇچ كېلىدۇ، بۇلار گورمونلارنىڭ مېڭە نېرۋا سىستېمىسىغا كۆرسەتكەن تەسىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. ئۆزىڭىزگە ھەددىدىن زىيادە تەلەپچان بولماي، كۆپرەك كىتاب ئوقۇش، مۇزىكا ئاڭلاش، ساياھەت قىلىش ياكى دوستلار بىلەن پاراڭلىشىش ئارقىلىق ئىچكى دۇنيارىڭىزنى بېيىتىڭ. روھىي ھالەتنى تەڭشەش كېسەللىك ئالامەتلىرىگە تاقابىل تۇرۇشتىكى ئەڭ كۈچلۈك قورالدۇر. ئەگەر كەيپىياتىڭىزنى كونترول قىلىشتا قىينالسىڭىز، پىسخىكىلىق مەسلىھەت ئېلىشتىن نومۇس قىلماڭ، چۈنكى ساغلام پىسخىكا جىسمانىي ساغلاملىقنىڭ يېرىمىغا باراۋەر. ئۆزىڭىزنى قەدىرلەشنى ئۆگىنىۋېلىش سىزنى تېخىمۇ جەلپكار ۋە تەمكىن كۆرسىتىدۇ.
6) يۈرەك-قان تومۇر ساغلاملىقىنى قەرەللىك تەكشۈرتۈپ تۇرۇش كېرەك.
ئېستروگېن يۈرەك ۋە قان تومۇرلارنى قوغداش رولىغا ئىگە، شۇڭا ھەيز كېسىلگەندىن كېيىن ئاياللاردا قان بېسىمى ئۆرلەش، قاندىكى ماينىڭ مىقدارى ئېشىپ كېتىش ۋە يۈرەك كېسەللىكلىرىنىڭ يۈز بېرىش نىسبىتى ئەرلەرگە يېقىنلىشىدۇ. قەرەللىك ھالدا قان بېسىمى، قان شېكىرى ۋە خولېستېرىن سەۋىيەسىنى تەكشۈرتۈپ تۇرۇش، يوشۇرۇن خەتەرلەرنى بالدۇر بايقاشتا ئىنتايىن مۇھىم. تاماكا چەكمەسلىك، ھاراقنى چەكلەش ۋە ساغلام تۇرمۇش ئادىتىنى يېتىلدۈرۈش يۈرەك ساغلاملىقىنى قوغداشنىڭ ئالدىنقى شەرتىدۇر. جىددىي خەۋپ كۆرۈلگەندە دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە مۇۋاپىق دورىلارنى ئىشلىتىش، كەلگۈسىدىكى تېخىمۇ ئېغىر مەسىلىلەرنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
7) ئۇيقۇ سۈپىتىنى ئۆستۈرۈش ئۈچۈن مۇھىت ۋە ئادەتنى تەڭشەش لازىم.
تۈنلەپ تەرلەش ۋە روھىي بېسىم سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان ئۇيقۇسىزلىق بۇ دەۋردىكى ئاياللارنىڭ كۆپىنچىسىنى قىينايدىغان مەسىلە. ياتاق ئۆينىڭ تېمپېراتۇرىسىنى تۆۋەنرەك ۋە ھاۋاسىنى ساپ تۇتۇش، ياتاردا ئىسسىق سۇدا پۇتنى چىلاش ياكى مۇلايىم مۇزىكا ئاڭلاش ئۇيقۇغا ياردەم بېرىدۇ. كوففېئىنلىق ئىچىملىكلەرنى كەچقۇرۇنلۇقى ئىچىشتىن ساقلىنىڭ ۋە يېنىك كىيىملەرنى كىيىپ يېتىڭ. يېتەرلىك ئۇيقۇ بەدەننىڭ ئەسلىگە كېلىشى ۋە گورمونلارنىڭ مۇقىملىشىشى ئۈچۈن ئىنتايىن زۆرۈر. ئەگەر ئۇيقۇسىزلىق تۇرمۇشىڭىزغا ئېغىر تەسىر كۆرسەتسە، دوختۇر بىلەن مەسلىھەتلىشىپ يېنىك دەرىجىدىكى ياردەمچى ئۇسۇللارنى قوللانسىڭىز بولىدۇ.
8) تېرە پەرۋىشىگە ئالاھىدە كۆڭۈل بۆلۈپ، نەملىكنى ساقلاش زۆرۈردۇر.
گورمونلارنىڭ ئازىيىشى تېرىنىڭ ئېلاستىكلىقىنى يوقىتىشىغا، قۇرۇشىغا ۋە قورۇق چۈشۈشىگە سەۋەب بولىدۇ، شۇڭا سىرتقى پەرۋىشكە سەل قاراشقا بولمايدۇ. تەركىبىدە مول نەملىك ساقلىغۇچى ماددىلار بولغان پەرۋىش بۇيۇملىرىنى ئىشلىتىش، ئاپتاپتىن ساقلىنىشقا دىققەت قىلىش ۋە كۆپ سۇ ئىچىش تېرىنىڭ ياشلىق ھالىتىنى ئۇزارتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، كوللاگېننىڭ شەكىللىنىشىگە ياردەم بېرىدىغان ۋىتامىن C ۋە E غا باي يېمەكلىكلەرنى كۆپرەك ئىستېمال قىلىڭ. تېرە پەرۋىشى پەقەت گۈزەللىك ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى ئۆزىڭىزگە بولغان ئىشەنچنى ئاشۇرۇش ۋە ئۆزىڭىزنى ياخشى ھېس قىلىش ئۈچۈن كېرەكلىك بىر قەدەم بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.
9) دوختۇر بىلەن مەسلىھەتلىشىپ، گورمون ئالماشتۇرۇش داۋالاش ئۇسۇلىنى ئويلىشىپ كۆرۈڭ.
بەزى ئاياللاردا ھەيز كېسىلىش ئالامەتلىرى ئىنتايىن ئېغىر بولۇپ، نورمال تۇرمۇشقا زور دەخلى يەتكۈزىدۇ، بۇنداق ئەھۋالدا گورمون ئالماشتۇرۇش داۋالاش ئۇسۇلى (HRT) بىر تاللاش بولالايدۇ. ئەلۋەتتە، بۇ ئۇسۇل چوقۇم كەسپىي دوختۇرنىڭ تەكشۈرۈشى ۋە باھالىشىدىن ئۆتكەندىن كېيىن، يەككە ھالەتكە ئاساسەن بەلگىلىنىشى كېرەك. HRT قىزىپ كېتىش ۋە سۆڭەك شالاڭلىشىشنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئۈنۈملۈك بولسىمۇ، ئەمما مەلۇم خەۋپلىرىمۇ بولىدۇ، شۇڭا دوختۇر بىلەن پايدا-زىياننى ئەتراپلىق سۆزلىشىش كېرەك. تېببىي تەرەققىيات سىزگە بۇ قىيىن ئۆتكەلدىن ئاسان ئۆتۈش ئۈچۈن كۆپ خىل ئىمكانىيەتلەرنى يارىتىپ بەردى، شۇڭا ئىلمىي ئۇسۇللارغا تايىنىشتىن قورقماڭ.
10) ئائىلە جەمئىيىتىنىڭ قوللىشى ۋە ئىجتىمائىي ئالاقىنى ساقلاش كېرەك.
بۇ مەزگىلدە جۆرىسى ۋە بالىلىرى بىلەن تېخىمۇ كۆپ پىكىر ئالماشتۇرۇش، ئۇلارغا ئۆزىنىڭ فىزىئولوگىيەلىك ئەھۋالىنى چۈشەندۈرۈش ئۆزئارا چۈشىنىش ھاسىل قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم. ئائىلە ئەزالىرىنىڭ غەمخورلۇقى ۋە سەۋرچانلىقى ئاياللارنىڭ روھىي ھالىتىنى مۇقىملاشتۇرۇشتىكى ئەڭ چوڭ تىرەكتۇر. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، جەمئىيەتتىكى پائالىيەتلەرگە ئاكتىپ قاتنىشىش، يېڭى قىزىقىشلارنى يېتىلدۈرۈش سىزنى «بوش قالغان ئۇۋا» تۇيغۇسىدىن قۇتۇلدۇرىدۇ. ھاياتىڭىزنىڭ بۇ يېڭى دەۋرىنى پىشقانلىقنىڭ بىر گۈزەل نامايەندىسى دەپ قاراپ، ئەتراپىڭىزدىكىلەر بىلەن بولغان ئىجابىي مۇناسىۋەتنى كۈچەيتىڭ.
ھەيز كېسىلىش دەۋرى ھەر بىر ئايال كىشى بېسىپ ئۆتۈشكە تېگىشلىك بىر «قايتا تۇغۇلۇش» جەريانىدۇر. گەرچە جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتە بەزى قىيىنچىلىقلار بولسىمۇ، ئەمما ئىلمىي ئۇسۇللار، ساغلام تۇرمۇش ئادىتى ۋە ئىجابىي تەپەككۇر ئارقىلىق، بۇ دەۋرنى ھاياتىڭىزدىكى ئەڭ گۈزەل، ئەڭ تەمكىن ۋە ئەڭ ئەھمىيەتلىك بىر باسقۇچقا ئايلاندۇرالايسىز. ئۆزىڭىزگە كۆڭۈل بۆلۈشنى بىرىنچى ئورۇنغا قويۇڭ، چۈنكى ساغلام ۋە خۇشال ئايال پۈتۈن ئائىلىنىڭ بەختىدۇر.
