بىز يېڭى بىر كىيىم سېتىۋالغاندا، ئۇنىڭ يېڭى پۇرىقى ۋە رەتلىك تۇرقىدىن خۇشال بولىمىز ھەمدە كۆپىنچە ئەھۋاللاردا ئۇنى دەرھال كىيىشكە ئالدىرايمىز. بىراق، تىببىي نۇقتىدىن ئېيتقاندا، يېڭى سېتىۋالغان كىيىملەرنى يۇيماي تۇرۇپ بىۋاسىتە كىيىش ساغلاملىق ئۈچۈن بىر قاتار يوشۇرۇن خەۋپلەرنى ئېلىپ كېلىدۇ. كىيىم-كېچەك ئىشلەپچىقىرىش جەريانىدا ئىشلىتىلىدىغان خىمىيىۋى ماددىلار، ساقلاش ۋە توشۇش جەريانىدىكى بۇلغىنىشلار تېرىمىزگە ۋە ئومۇمىي سالامەتلىكىمىزگە زىيان يەتكۈزۈشى مۇمكىن. شۇڭا، يېڭى كىيىمنى بىر قېتىم يۇيۇپ ئاندىن كىيىش پەقەت بىر ئادەتلا ئەمەس، بەلكى كېسەللىكلەردىن مۇداپىئەلىنىشنىڭ مۇھىم بىر قەدىمىدۇر.
خىمىيىۋى قالدۇق ماددىلار ۋە فورمالدېگىد خەۋپى
كىيىم-كېچەك سانائىتىدە رەختلەرنى تۈز تۇتۇش، قورۇقلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە قېلىپلىشىشنى توسۇش ئۈچۈن نۇرغۇنلىغان خىمىيىۋى ماددىلار ئىشلىتىلىدۇ. بۇلارنىڭ ئىچىدە ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغىنى فورمالدېگىد قالدۇقىدۇر. فورمالدېگىد رەختلەرنىڭ توشۇش جەريانىدا قورۇق بولۇپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ، ئەمما ئۇ تېرىگە بىۋاسىتە تەگكەندە كۈچلۈك غىدىقلىنىش پەيدا قىلىدۇ.
تۆۋەندىكىلەر كىيىم ئىشلەپچىقىرىشتا كۆپ ئىشلىتىلىدىغان خىمىيىۋى ماددىلارنىڭ بەزىلىرى:
- رەختنى يۇمشىتىش ۋە پارقىرىتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان ياردەمچى ماددىلار.
- زەمبۇرۇغ ۋە باكتېرىيەگە قارشى ئىشلىتىلىدىغان پۈركۈمە دورىلار.
- رەختنىڭ رەڭگىنى تۇراقلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان ئېغىر مېتاللار.
- توشۇش جەريانىدا نەملىكتىن ساقلاش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان خىمىيىۋى كونسېرۋانتلار.
بۇ خىمىيىۋى ماددىلار تېرىنىڭ تۈشۈكچىلىرى ئارقىلىق بەدەنگە سۈمۈرۈلگەندە، جىددىي خاراكتېرلىك تېرە قىچىشىش، قىزىرىش ۋە باشقا سەزگۈرلۈك ئالامەتلىرىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. كىيىمنى بىر قېتىم يۇيغاندا، بۇ سۇدا ئاسان ئېرىيدىغان خىمىيىۋى قالدۇقلارنىڭ كۆپىنچىسى يوقىلىپ، تېرىنىڭ بىخەتەرلىكىگە كاپالەتلىك قىلىنىدۇ.
تېرە ياللۇغى ۋە ئاللېرگىيەلىك ئىنكاسلار
يېڭى كىيىملەرنى يۇيماي كىيىشنىڭ ئەڭ كۆرۈنەرلىك تىببىي نەتىجىسى تېرە ياللۇغى يەنى ئالاقىلىشىش خاراكتېرلىك تېرە ياللۇغىدۇر. بولۇپمۇ رەختلەرنى بوياشتا ئىشلىتىلىدىغان «تارقىلىشچان بوياقلار» (Disperse Dyes) سۇدا ئېرىشچانلىقى تۆۋەن بولغانلىقى ئۈچۈن، تېرە تەرلىگەندە ئاسانلا تېرىگە يۆتكىلىدۇ. بۇ خىل ئەھۋال كۆپىنچە بويۇن، قولتۇق، تىز ئارقىسى ۋە بەل قىسمى قاتارلىق تەر كۆپ چىقىدىغان ئورۇنلاردا كۆپ كۆرۈلىدۇ.
بوياق ماددىلار سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدىغان ساغلاملىق مەسىلىلىرى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:
- تېرىدە تۇيۇقسىز پەيدا بولىدىغان قىزىل ئەسۋە ۋە قاپارتمىلار.
- توزىماس قىچىشىش ۋە تېرىنىڭ قۇرغاقلىشىپ تۈۋرۈلۈشى.
- سوزۇلما خاراكتېرلىك ئاللېرگىيە مەسىلىسى بار كىشىلەردە كېسەللىك ئەھۋالىنىڭ ئېغىرلىشىشى.
- خىمىيىۋى پۇراقلار سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدىغان زىققا ياكى بۇرۇن ياللۇغىنىڭ قوزغىلىشى.
بولۇپمۇ يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلار ۋە كىچىك بالىلارنىڭ تېرىسى ئىنتايىن نېپىز ھەم نازۇك بولغاچقا، ئۇلار خىمىيىۋى ماددىلارنىڭ زىيىنىغا تېخىمۇ ئاسان ئۇچرايدۇ. بالىلار كىيىمىنى يۇيۇشتا چوقۇم تەركىبىدە خىمىيىۋى پۇراق ۋە كۈچلۈك ئاقارتىش ماددىسى بولمىغان سوپۇنلارنى ئىشلىتىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
مىكرو ئورگانىزملار ۋە باكتېرىيە خەۋپى
كىيىم دۇكانلىرىدا تۇرغان كىيىملەر سىز سېتىۋالغۇچە بولغان جەرياندا نۇرغۇن كىشىلەر تەرىپىدىن سىناپ كۆرۈلگەن بولۇشى مۇمكىن. تىببىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسىتىدۇكى، كىيىم-كېچەك رەختلىرىدە ھەرخىل مىكروبلار، زەمبۇرۇغلار، ھەتتا بەزى يۇقۇملۇق كېسەللىك قوزغاتقۇچىلىرى مەلۇم ۋاقىتقىچە ياشىيالايدۇ. دۇكاندىكى سىناپ كۆرۈش ئۆيىدە باشقا بىر كىشىنىڭ تېرىسىدىكى باكتېرىيەلەر كىيىمگە يۆتكىلىپ، ئاندىن سىزگە يۇقۇش ئېھتىماللىقى بار.
بۇنىڭدىن باشقا، كىيىملەر زاۋۇتتىن دۇكانغا كەلگۈچە بولغان ئارىلىقتا ئامبارلاردا ساقلىنىدۇ. ئامبارلاردىكى چاڭ-توزانلار، چاشقان ياكى ھاشاراتلارنىڭ قالدۇقلىرى رەختلەرگە يۆتكىلىپ قالغان بولىدۇ. كىيىمنى بىرىنچى قېتىم كىيىشتىن بۇرۇن ئىسسىق سۇدا يۇيۇش (رەختنىڭ تۈرىگە قاراپ) بۇ خىل بىئولوگىيىلىك خەتەرلەرنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرىدۇ.
ساغلاملىقىمىزنى قوغداش ئۈچۈن يېڭى سېتىۋالغان ھەرقانداق كىيىمنى، مەيلى ئۇ ئىچكى كىيىم بولسۇن ياكى تاشقى كىيىم بولسۇن، كىيىشتىن بۇرۇن چوقۇم يۇيۇشىمىز كېرەك. بۇ ئاددىي ئادەت بىزنى نۇرغۇن تېرە كېسەللىكلىرىدىن ۋە خىمىيىۋى ماددىلارنىڭ زىيىنىدىن ساقلاپ قالىدۇ. يۇيۇش جەريانىدا كىيىمنىڭ ماركىسىدىكى يۇيۇش كۆرسەتمىسىگە ئەمەل قىلىش، كىيىمنىڭ سۈپىتىنى ساقلاپ قېلىش بىلەن بىرگە خىمىيىۋى قالدۇقلارنى تولۇق تازىلاشقا ياردەم بېرىدۇ. ئېسىڭىزدە بولسۇن، پاكىز كىيىم پەقەت سىرتقى كۆرۈنۈشتىلا ئەمەس، بەلكى ئىچكى ساغلاملىقتا ئىنتايىن مۇھىم رول ئوينايدۇ.
