نۇرمەمەت دوختۇر

يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلارغا بېلىق مېيى بېرىش كېرەكمۇ؟ بېلىق مېيىنىڭ مېڭە ۋە كۆز يېتىلىشىدىكى رولى، ئانا سۈتىنىڭ ئەھمىيىتى ۋە دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك بىخەتەرلىك مەسىلىلىرىنى ئۆگىنىۋېلىڭ.

سۈيدۈك قىسىش ئادىتى نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىدا سەل قارايدىغان، ئەمما سالامەتلىككە، بولۇپمۇ بۆرەككە جىددىي تەھدىت ئېلىپ كېلىدىغان بىر ناچار ئادەتتۇر. دائىم سۈيدۈك قىسىش سۈيدۈك خالتىسىنىڭ بېسىمىنى ئاشۇرۇپلا قالماي، بەلكى باكتېرىيەنىڭ كۆپىيىشىگە ۋە بۆرەك ئىقتىدارىنىڭ زىيانغا ئۇچرىشىغا سەۋەب بولىدۇ.

جىنسىي يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر پەقەت فىزىئولوگىيەلىك ساغلاملىق مەسىلىسى بولۇپلا قالماي، يەنە كىشىلەرنىڭ پىسخىكىسىغا ئېغىر بېسىم ئېلىپ كېلىدىغان ئىجتىمائىي مەسىلە ھېسابلىنىدۇ. مەزكۇر ماقالىدە جىنسىي يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ نېمە ئۈچۈن كىشىلەردە ئېغىر نومۇس تۇيغۇسى ۋە روھىي ئازاب پەيدا قىلىدىغانلىقى ھەققىدە تەپسىلىي توختىلىمىز.

ياشلاردا چاچ ئاقىرىش ھازىرقى دەۋردە كۆپ كۆرۈلىدىغان تېببىي ۋە گۈزەللىك مەسىلىلىرىنىڭ بىرىگە ئايلاندى. ئادەتتە قېرىلىقنىڭ بەلگىسى دەپ قارالغان چاچ ئاقىرىشنىڭ 20 ياكى 30 ياشلاردىلا پەيدا بولۇشى كىشىلەردە روھىي بېسىم ۋە ئەندىشە پەيدا قىلىدۇ. چاچنىڭ رەڭگىنى بەلگىلەيدىغان مېلانىن پىگمېنتىنىڭ ئىشلەپچىقىرىلىشى توسالغۇغا ئۇچرىغاندا ياكى بۇ پىگمېنتلارنى ئىشلەپچىقىرىدىغان ھۈجەيرىلەر زىيانغا ئۇچرىغاندا، چاچ ئۆز رەڭگىنى يوقىتىپ ئاقىرىشقا باشلايدۇ.

مېڭە سەكتىسى، يەنى خەلق ئارىسىدا پالەچ ياكى مېڭىگە قان چۈشۈش دەپ ئاتىلىدىغان بۇ كېسەللىك، ھازىرقى زامان تېببىي ساھەسىدىكى ئەڭ خەتەرلىك ساغلاملىق تەھدىتلىرىنىڭ بىرىدۇر. بولۇپمۇ ئوتتۇرا ياشلىق كىشىلەر ئۈچۈن ئېيتقاندا، تۇرمۇش بېسىمىنىڭ ئېشىشى، ھەرىكەتنىڭ ئازىيىشى ۋە ئوزۇقلىنىش ئادىتىنىڭ ئۆزگىرىشى بۇ كېسەللىكنىڭ كۆرۈلۈش نىسبىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈۋەتتى.

جىنسىي مۇناسىۋەتتىن كېيىن سۈيدۈك يولى ياللۇغى كۆرۈلۈش ئاياللاردا ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان ساغلاملىق مەسىلىلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، بۇ ئاساسلىقى ئاياللارنىڭ فىزىئولوگىيەلىك قۇرۇلمىسى ۋە مۇناسىۋەت جەريانىدىكى باكتېرىيە يۆتكىلىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك.

ئەتىياز پەسلى بەدەننى چېنىقتۇرۇش ۋە سالامەتلىكنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنىڭ ئەڭ ياخشى پۇرسىتىدۇر. قىشلىق ھەرىكەتسىزلىكتىن كېيىن، مېتابولىزمنى جانلاندۇرۇش ۋە يۈرەك-ئۆپكە ئىقتىدارىنى ئاستا-ئاستا ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئۈچۈن ئىلمىي چېنىقىش پىلانى تۈزۈش تولىمۇ مۇھىم.

ئاغرىق توختىتىش دورىلىرى كۈندىلىك تۇرمۇشتا ئەڭ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان دورىلارنىڭ بىرى بولسىمۇ، ئەمما ئۇلارنى ئۇزۇن مۇددەت ياكى كۆپ مىقداردا ئىشلىتىش بۆرەككە ئېغىر زىيانلارنى ئېلىپ كېلىدۇ. بولۇپمۇ ستېروئىد بولمىغان ياللۇغقا قارشى دورىلار بۆرەكتىكى قان ئايلىنىشنى تەڭشەيدىغان ماددىلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىلىشىنى تورمۇزلاپ، بۆرەك توقۇلمىلىرىنىڭ زەخمىلىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ خىل زىيان كۆپىنچە ئەھۋالدا بىلىنەر-بىلىنمەس باشلىنىپ، ئاخىرىدا بۆرەك زەئىپلىشىشكە ئېلىپ بېرىشى مۇمكىن.

نۇرغۇن كىشىلەر ئادەم پاپىللوما ۋىرۇسى (HPV) نى پەقەت ئاياللار بىلەنلا مۇناسىۋەتلىك دەپ ئويلايدۇ. چۈنكى كۆپىنچە تەشۋىقاتلاردا بۇ ۋاكسىنىنىڭ بالياتقۇ بوينى راكىنىڭ ئالدىنى ئالىدىغانلىقى تەكىتلىنىدۇ. بىراق، تىببىي تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسىتىپ بەردىكى، HPV ۋىرۇسى جىنس تاللىمايدۇ. ئوغۇللار ۋە ئەرلەرمۇ بۇ ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملىنىدۇ ھەمدە ئېغىر ساغلاملىق مەسىلىلىرىگە دۇچ كېلىدۇ.

ياش كۆزنىڭ نەملىكىنى ساقلاپلا قالماي، تەركىبىدىكى ئالاھىدە ئېنزىم ۋە ئانتىتېلالار ئارقىلىق كۆزنى مىكروبلاردىن قوغدايدۇ ۋە ئومۇمىي ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە رول ئوينايدۇ.