نۇرمەمەت دوختۇر

بالىلارنىڭ ساغلام ئۆسۈپ يېتىلىشى ھەر بىر ئاتا-ئانىنىڭ ئەڭ چوڭ ئارزۇسى، ئەمما نۇرغۇن ئائىلىلەردە بالىلارنىڭ تاماق تاللىشى ۋە ئوزۇقلۇق قوبۇل قىلىشىنىڭ تەكشى بولماسلىقى چوڭ بىر مەسىلىگە ئايلانماقتا. تاماق تاللاش پەقەت بىر ناچار ئادەت بولۇپلا قالماي، كۆپىنچە ئەھۋالدا بالىنىڭ ھەزىم قىلىش سىستېمىسىدىكى مەسىلىلەر ياكى بەزى مىكرو ئېلېمېنتلارنىڭ كەمچىللىكىدىن بېشارەت بېرىدۇ.

يۈرەك ساغلاملىقىنى ساقلاش زامانىۋى تۇرمۇشتىكى ئەڭ مۇھىم مەسىلىلەرنىڭ بىرى بولۇپ، ياڭاق ۋە بادام يېمەك-ئىچمەك ئارقىلىق يۈرەك قان تومۇر كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ئالاھىدە رول ئوينايدۇ. بۇ ئىككى خىل قۇرۇق مېۋە تەركىبىدىكى تويۇنمىغان ياغ كىسلاتاسى، ۋىتامىنلار ۋە مىنېرال ماددىلار خولېستېرىننى تۆۋەنلىتىش ۋە تومۇرلارنى قوغداشتا كەم بولسا بولمايدىغان قىممەتكە ئىگە.

بېنگالدا يېقىنقى ئالتە ھەپتە ئىچىدە قىزىل كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغانلىقى گۇمان قىلىنغان 227 بالىنىڭ ھاياتىدىن ئايرىلغانلىقى خەۋەر قىلىندى. بېنگال سەھىيە مىنىستىرلىقىنىڭ دوكلاتىغا ئاساسلانغاندا، بۇ يۇقۇم دۆلەت مىقياسىدا جىددىي ئەھۋال شەكىللەندۈرگەن بولۇپ، يېقىنقى 24 سائەت ئىچىدىمۇ يەنە بىر بالىنىڭ قىزىل كېسىلى ئالامەتلىرى بىلەن ۋاپات بولغانلىقى جەزملەشتۈرۈلگەن.

تاماكا چېكىش زامانىۋى جەمئىيەتتىكى ئەرلەر ساغلاملىقىغا تەھدىت ئېلىپ كېلىدىغان ئەڭ چوڭ ئامىللارنىڭ بىرى بولۇپ، ئۇ پەقەت ئۆپكە ۋە يۈرەككىلا ئەمەس، بەلكى جىنسىي ئىقتىدارغىمۇ ئېغىر دەرىجىدە تەسىر كۆرسىتىدۇ. بۇ ماقالىدە تاماكىنىڭ قان تومۇرلارنى زەخىملەندۈرۈش ئارقىلىق قانداق قىلىپ جىنسىي ئاجىزلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقى توغرىسىدا تەپسىلىي توختىلىمىز.

«دوختۇرلار Dohturlar» ئەپى 2026-يىلى 1-ئاينىڭ 12-كۈنى رەسمىي دۇنياغا كەلگەندىن بۇيان، تېببىي ساھەدىكى رەقەملىك مۇلازىمەتنى يېڭى بىر بالداققا كۆتۈرۈشنى ئۆزىگە نىشان قىلىپ كەلدى. بۇ ئەپ پەقەت بىر قورال بولۇپلا قالماستىن، بەلكى ساغلاملىق بىلىملىرىنى ئومۇملاشتۇرۇش ۋە دوختۇرلار بىلەن بىمارلار ئوتتۇرىسىدىكى ئۇچۇر كۆۋرۈكىنى بەرپا قىلىشتىكى مۇھىم بىر قەدەم بولدى. بىز تۇنجى نەشرى ئېلان قىلىنغان شۇ كۈندىن باشلاپلا، ئىشلەتكۈچىلەرنىڭ ئېھتىياجىنى بىرىنچى ئورۇنغا قويۇپ، ئەپنىڭ ئىقتىدارىنى ئۈزلۈكسىز مۇكەممەللەشتۈرۈش يولىدا ئىزدىنىپ كەلدۇق.

ئاۋسترالىيە موناش ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ تەتقىقاتچىلىرى گېنارىس ناملىق بىئونىك كۆز سىستېمىسىنى تەتقىق قىلىپ چىقىپ، كۆز تور پەردىسى ياكى كۆرۈش نېرۋىسى زەخىملەنگەن ئەما كىشىلەرنىڭ كۆرۈش قۇۋۋىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە يېڭى ئۈمىد ياراتتى. بۇ سىستېما كۆزنى ئايلىنىپ ئۆتۈپ، سۈرەتلەرنى بىۋاسىتە مېڭىنىڭ كۆرۈش پوستلاق قەۋىتىگە يوللايدۇ.

كۆپىنچە كىشىلەر بىر قېتىم كېسەل بولسا بەدەندە ئۆمۈرلۈك ئىممۇنىتېت پەيدا بولىدۇ دەپ قارايدۇ، لېكىن تىببىي جەھەتتىن ئېيتقاندا، بۇ قاراش بارلىق كېسەللىكلەرگە ماس كەلمەيدۇ. ۋىرۇسلارنىڭ ئۆزگىرىشى ۋە بەدەندىكى ئانتىتېلانىڭ ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ ئاجىزلىشى قايتا يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.

قان بېسىمىنى تۇراقلاشتۇرۇشتا پەقەت دورىغىلا تايىنىش يېتەرلىك ئەمەس، چۈنكى تۇرمۇش ئادىتى دورىنىڭ ئۈنۈمىگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدۇ. ئەگەر سىز دورا يەپمۇ قان بېسىمىڭىز تۆۋەنلىمىسە، تۇزنى ئازايتىش، بېسىمنى تەڭشەش ۋە ئۇيقۇ سۈپىتىگە دىققەت قىلىش ئارقىلىق ساغلاملىقىڭىزنى ئەسلىگە كەلتۈرەلەيسىز.

بالىلاردا سۈيدۈك يولى ياللۇغى نېمە ئۈچۈن تەكرارلىنىدۇ؟ قايسى تەكشۈرۈشلەر زۆرۈر؟ بۇ ماقالىدە بالىلاردىكى سۈيدۈك يولى ياللۇغىنىڭ سەۋەبلىرى ۋە داۋالاش ئۇسۇللىرى تەپسىلىي چۈشەندۈرۈلدى.

زامانىۋى شەھەر تۇرمۇشىنىڭ شاۋقۇن-سۈرەنلىرى، تېخنىكىنىڭ تېز تەرەققىياتى ۋە خىزمەت بېسىمى ئىنسانلارنىڭ نېرۋا سىستېمىسى ئۈستىگە ئېغىر يۈك بولۇپ چۈشمەكتە. نۇرغۇن كىشىلەر سوزۇلما خاراكتېرلىك ھارغىنلىق، ئۇيقۇسىزلىق ۋە زېھنىنى يىغىش قىيىن بولۇش مەسىلىلىرىگە دۇچ كەلمەكتە. دەل مۇشۇنداق بىر پەيتتە، تەبىئەتنىڭ ئۆزى بىزگە ئەڭ ياخشى «دورا»نى تەقدىم قىلغان، ئۇ بولسىمۇ تەبىئەتنىڭ ئاۋازلىرىدۇر.