نۇرمەمەت دوختۇر

بەدەندە ئېغىر كېسەل بارلىقىدىن بېرىلگەن بېشارەتلەر

تاجسىمان يۈرەك كېسەللىكىنىڭ كېسەللىك پەيدا بولۇش ئامىلى كۆپ خىل بىيولوگىيەلىك ئامىللار ۋە پىسخىكىلىق ئىجتىمائىي ئامىللارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇنىڭ بىيولوگىيەلىك ئامىللىرى ياش، جىنس، بەدەن ئېغىرلىقى، ئىرسىيەت مايىللىقى، يۇقىرى قان بېسىم، دىيابېت كېسىلى، قاندا ماي يۇقىرى بولۇش، قالقانسىمان بەز فۇنكسىيەسى ئاجىزلاش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ؛ پىسخىكىلىق ئىجتىمائىي ئامىللار پىسخىكىلىق سېزىمچانلىقى، تۇرمۇش ئۇسۇلى ۋە ئادەت، خاراكتېر، ھەرىكەت تىپى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ئەتراپىمىزدىكى كىشىلەرنىڭ ئېغىزىدىن: «مەن بۇ قېتىملىق پۇتبول مۇسابىقىسىنى كۆرۈپ بولۇپلا ئۇخلايمەن. باشقىلاردىن ئاڭلىشىمچە، سەككىز سائەت ئۇخلىسىلا تۈنەش ھېسابلانمايدىكەن. بىردەم ئويۇن ئوينىغاندىن كېيىن سەككىز سائەت ئۇخلىۋەتسەم ھېچ ئىش بولمايدۇ.» دېگەندەك گەپلەرنى ئاڭلاپ تۇرىمىز. ئەمەلىيەتتە، «سەككىز سائەتلىك ئۇيقۇ نەزەرىيەسى» توغرا ئەمەس!

قان قۇسۇش ئېغىز بوشلۇقى، گال، قىزىلۆڭگەچ، ئاشقازان ياكى ئون ئىككى بارماق ئۈچەي قاتارلىق ھەزىم يوللىرىدا قان پەيدا بولۇش ھەمدە يېمەكلىك ياكى شۆلگەي بىلەن بىللە بەدەن سىرتىغا چىقىپ كېتىش ئالامەتلىرىنى كۆرسىتىدۇ.

بىمارنىڭ جىمغۇر بولۇپ قېلىشى،ھۆللۈك ۋە سوغۇقلۇق ئېشىپ كېتىشىدىن بولغان ئېغىر ئۇيقۇ ۋە پىكىر خىيالىنىڭ بۇزۇلۇش كېسىلىدىن ئىبارەت.

تاماق يەپ قۇسۇش تاماق يېگەندىن كېيىن كۆڭلى ئېلىشىش، قۇسۇش قاتارلىق كېسەللىك ئالامەتلىرىنى كۆرسىتىدۇ.

تېرە رەڭگىگە قاراپ كېسەللىكلەرگە باھا بېرىش بولسا ئۇيغۇر تېبابىتى تەشخىش ئىلمىنىڭ مۇھىم تۈرىدۇر. رەڭگى ھەر قايسى مىزاجدىكىلەرنىڭ ئەسلى مىزاجىغا بەلگە بېرىپلا قالماستىن، يەنە بەدەندە كۆرۈلىدىغان ھەر خىل كېسەللىكلەرگە بەلگە بېرىدۇ.

ياشنىڭ چوڭىيىشىغا ئەگىشىپ، ئادەم بەدىنىدىكى ھەرقايسى ئەزالارنىڭ ئىقتىدارى تۆۋەنلەشكە باشلايدۇ. بۇنداق بولغاندا، ھەر خىل كېسەللىكلەر كەينى-كەينىدىن پەيدا بولىدۇ. نۇرغۇن كىشىلەر تاڭ ئاتقۇچە ئويغانماي ئۇخلاشنى ئارزۇ قىلىدۇ، ئەمما رېئال ئەھۋال شۇكى، ئۇلار دائىم كېچىدە ھاجەتخانىغا كۆپ چىقىدۇ، ئۇنداقتا بۇ خىل ھادىسە بەدەندىكى بەزى كېسەللىكلەردىن دېرەك بېرەمدۇ، يوق؟

ئاشقازان قاناش يۇقىرىقى ھەزىم يوللىرىدا قان چىقىش ئەھۋالىنى كۆرسىتىدىغان بولۇپ، ئەگەر ۋاقتىدا داۋالانمىسا، شوك بولۇپ قېلىش ۋە ئۆلۈشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. كۆپ خىل ئامىللار ئاشقازان قاناشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، مەسىلەن، زىيادە چارچاش، ھاراق ئىچىش، سىرتقى ئامىلنىڭ تەسىرىدىن زەخىملىنىش ۋە قانۇنىيەتلىك بولمىغان يېمەك-ئىچمەك قاتارلىقلار.

جىنسىي كېسەللىك جىنسىي ھەرىكەت ئارقىلىق تارقىلىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ئادەتتە جىنسىي پائالىيەت جانلانغان مەزگىلدىكى ياشلاردا كۆرۈلىدۇ.