نۇرمەمەت دوختۇر

ھازىرقى جەمئىيەتتە، تۇرمۇش رىتىمى كۈنسېرى تېزلىشىپ، كىشىلەرنىڭ تۇرمۇش ئۇسۇلى ۋە يېمەك - ئىچمەك ئادىتىدىمۇ كۆرۈنەرلىك ئۆزگىرىش بولۇۋاتىدۇ. مەيلى ۋاقىت قوغلىشىش ئۈچۈن سىرتتا خالىغان بىر يەردە يىگەن بىر ۋاق تېز تاماق بولسۇن ياكى خىزمەت بېسىمى تۈپەيلىدىن ۋاقتىدا يىيەلمىگەن ناشتىلىقلار، قارىماققا ناھايىتى ئاددىي بىر ئىشتەك قىلسىمۇ ، ئەمەلىيەتتە بۇ ئەھۋاللار سالامەتلىكىمىزگە چوڭقۇر تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىن. بۇنىڭ ئىچىدە ئاستا خاراكتېرلىك ئاشقازان ياللۇغى بارغانسېرى كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ «يوشۇرۇن كېسىلى» گە ئايلانماقتا.

بۆرەكتە تاش پەيدا بولۇش ( kidney stones ) ئادەتتە بۆرەك زەئىپلىشىش ( kidney failure ) نى بىۋاسىتە كەلتۈرۈپ چىقارمايدۇ، لېكىن ۋاقتىدا داۋالاتمىغاندا، ئېغىر ئەگەشمە كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، بۆرەك زەئىپلىشىش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىشى مۇمكىن.

بەزى ئاياللار ئۇخلاشتىن بۇرۇن سۇنى كۆپ ئىچسە ياكى ياستۇق بەك پاكار بولۇپ قالسا، ئەتىگەندە كۆزى يېنىك ئىششىپ قالىدىغانلىقىنى بايقىغان بولۇشى مۇمكىن. بۇ خىل ئىششىق ئادەتتە بىر مەزگىل ھەرىكەت قىلغاندىن كېيىن يوقاپ كېتىدۇ. بۇ خىل فىزىيولوگىيەلىك قاپاق سۇلۇق ئىششىقى ساغلام كىشىلەردە كۆپ كۆرۈلىدىغان بولۇپ، بەدەنگە ھېچقانداق تەسىرى بولمايدۇ.

تەخمىنەن ئىككى يىل ئىلگىرى لې لې دائىم كېچىسى تەرلەپ كەتكەن، دەسلەپتە ئۇ ئۆزىنى ئۆپكە تۇبېركۇليۇز كېسىلىگە گىرىپتار بولۇپ قالدىممۇ دەپ ئويلىغانىدى لېكىن دوختۇرخانىغا بېرىپ كۆكرەك قىسمىنى CTدا تەكشۈرۈش ۋە قان ئېلىپ تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىش ئارقىلىق دوختۇر ئۇنىڭدا تۇبېركۇليۇزنىڭ يوقلىقىنى ئېيتقان. شۇنىڭ بىلەن، لېلې يەنە ئۆيگە قايتقاندىن كېيىن، كېچىسى ئوغرى تەرلىگەندىن باشقا، يەنە سەۋەبى ئېنىق بولمىغان باش ئاغرىش، قىزىش، كۆڭلى ئېلىشىش، قۇسۇش، بەدىنىگە ئەسۋە چىقىش، قولتۇق لىمفا تۈگۈنى ئىششىش قاتارلىق ئالامەتلەر ئارىلاپ كۆرۈلۈپ، بارغانسېرى كۆپ خىل كېسەللىك ئالامەتلىرىگە دۇچ كەلگەن، شۇنىڭ بىلەن لې لې يەنە بىر قېتىم دوختۇرخانىغا كېلىپ داۋالىنىشقا مەجبۇر بولغان.

تۇغۇتتىن كېيىن نۇرغۇن ئانىلارنىڭ چېچى بەكلا چۈشۈپ كېتىدۇ. بەزى ئانىلارنىڭ ئەسلىدىنلا چېچى ئاز بولۇپ، تۇغۇتتىن كېيىن تاقىرباش بولايلا دەپ قالىدۇ. ھەركۈنى ئەتىگەندە ئورنىدىن تۇرغاندا، ياستۇقىدا بىرتۇتام چاچ، چاچ يۇيغاندا ۋە چاچ تارىغاندىمۇ چېچى بەك چۈشىدۇ. بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاساسەن تۇغۇتتىن كېيىنكى ئانىلارنىڭ ئورتاق غېمى. نەگىلا قارىسا چۈشكەن چاچلىرىنى كۆرۈپ، كۆڭلىدە سەل ئالاقزادە بولۇپ كېتىدۇ.

چارچاشقا قارشى تۇرۇش ئۈنۈمى ئوزۇقلۇق تەركىبىدىن ئېيتقاندا، قارا ئۆرۈك تەركىبىدىكى ئورگانىك كىسلاتا مىقدارى ئىنتايىن مول، بۇلارنىڭ ئىچىدە بىر خىل ئالاھىدە لىمون كىسلاتاسى بولۇپ، ئۇ سۈت كىسلاتاسىنى ئۈنۈملۈك تىزگىنلىيەلەيدۇ ھەمدە قان تومۇرلارنى قېرىتىۋېتىدىغان زىيانلىق ماددىلارنى ھەيدىيەلەيدۇ. بەدەندىكى سۈت كىسلاتاسىنىڭ زىيادە يۇقىرى بولۇشى ئادەمنى چارچىتىدىغان مۇھىم سەۋەب.

سازاڭ مەددە بىلەن يۇقۇملىنىش ئادەم بەدىنىدىكى ئۈچەيدە پارازىت ياشايدىغان سازاڭ مەددە كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بىر خىل كېسەللىكنى كۆرسىتىدۇ.

نۇرغۇن كىشى بەل ۋە دۈمبە ئاغرىقىنى باشتىن كەچۈرگەن، كۆپ ساندىكى بەل ئاغرىقى ئۆزىنى چەكلەش خاراكتېرلىك كېسەللىككە تەۋە بولۇپ، ئالاھىدە داۋالاشنىڭ ھاجىتى يوق. بېلى ئاغرىيدىغانلار ئالدى بىلەن بېلىنىڭ نېمە سەۋەبتىن ئاغرىغانلىقىغا، قايرىلىپ كەتكەن-كەتمىگەنلىكىگە، بەل قىسمىغا سوغۇق ئۆتكەن-ئۆتمىگەنلىكىگە دىققەت قىلىشى كېرەك. ئەگەر كېسەللىك ئالامىتى بىر قەدەر ئېغىر بولسا ياكى داۋاملىشىش ۋاقتى ئىككى ھەپتىدىن ئېشىپ كەتسە، ۋاقتىدا دوختۇرغا كۆرۈنۈش كېرەك.

قەھۋەسىمان ماددا قۇسۇش قۇسۇقنىڭ تۇتۇق قىزىل رەڭلىك ياكى قەھۋە تىرىپىغا ئوخشاش رەڭدە بولۇشىنى كۆرسىتىدۇ، ئادەتتە ئاشقازان قاناشتىن كېلىپ چىقىدۇ.

چىرايى تاتىرىش، كالپۇكىدا قان بولماسلىق، ئاسانلا بېشى قېيىش، ماغدۇرسىزلىنىش... بۇلار قان ئازلىقتىن بولۇشى مۇمكىن. ئەتراپىڭىزدىكى كىشىلەر بەلكىم سىزگە چىلان، قارا شېكەرنى كۆپرەك يەپ قان تولۇقلاڭ، دەپ نەسىھەت قىلىشى مۇمكىن. ئاڭلىماققا بارلىق قىزىل رەڭلىك نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى قان تولۇقلايدىغاندەك قىلسىمۇ، لېكىن بۇنىڭ ھەقىقەتەن پايدىسى بولۇشى ناتايىن.