نۇرمەمەت دوختۇر

ياز كۈنلىرى ئادەم ئاسانلا چىلىق-چىلىق تەرگە چۆمۈلۈپ كېتىدۇ،سىرتتىن ئۆيگە قايتقاندا ياكى ھەرىكەت قىلىپ بەدەن چېنىقتۇرغاندىن كېيىن، نۇرغۇن كىشىلەر چىلىق-چىلىق تەرگە چۆمۈلۈپ كەتكەندە دەرھال يۇيۇنۇشنى ياخشى كۆرىدۇ. ئەمەلىيەتتە، مەيلى جۇڭيى تېبابىتى ياكى ھازىرقى زامان مېدىتسىناسى نۇقتىسىدىن بولسۇن، بۇ خىل ئۇسۇل سالامەتلىككە زىيانلىق.

ئېلېكتىرو كاردىئوگرامما تەكشۈرۈشى (ECG, Electrocardiram) بىر خىل جاراھەتسىز تېببىي تەكشۈرۈش ئۇسۇلى بولۇپ، يۈرەكنىڭ ئېلېكتىرو پائالىيىتىنى خاتىرىلەشكە، دوختۇرلارنىڭ ئېلېكتىرو كاردىئوگراممىا ئارقىلىق ، يۈرەكنىڭ ساغلاملىق ئەھۋالىنى باھالىشىغا ياردەم بېرىشكە ئىشلىتىلىدۇ.

ھامىلىدار بولۇپ توققۇز ئايغا قەدەم قويسىڭىز، پۈتۈن ھاياتىڭىزدىكى ئەڭ مۇھىم پەيتلەرنىڭ بىرى بولغان بالا بىلەن تۇنجى قېتىم كۆرۈشۈشتىن دېرەك بېرىدۇ. بۇ ئايدا بەدەن ئۆزگىرىشىگە يېقىندىن دىققەت قىلىپلا قالماي، يېتىپ كېلىش ئالدىدا تۇرغان تۇغۇتقا ياخشى تەييارلىق قىلىش كېرەك. بىز بىرلىكتە بۇ ئەڭ ھالقىلىق مەزگىلدىكى مۇھىم ئۇچۇرلارنى چۈشىنىپ باقايلى.

ھامىلىدار بولۇپ سەككىزىنچى ئايغا كەلگەندە، سىز قورساقتىكى ھامىلە بوۋاقنىڭ كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان ھەرىكىتىنى ئېنىق ھېس قىلالايسىز. بۇ مەزگىل ھامىلىنىڭ تېز يېتىلىشىدىكى مۇھىم باسقۇچ بولۇپلا قالماي، يەنە تۇغۇت ئۈچۈن ئەڭ ئاخىرقى تەييارلىق مەزگىلى. قېنى ئەمىسە بىز بۇ ئايدىكى مۇھىم ئۆزگىرىش ۋە دىققەت قىلىدىغان ئىشلارنى تەپسىلىي چۈشىنىپ باقايلى.

ھامىلىدارلىقنىڭ يەتتىنچى ئېيىنىڭ باشلىنىشى سىزنىڭ ھامىلىدارلىقنىڭ ئەڭ ئاخىرقى مەزگىلگە يەنى ئۈچىنچى ھامىلىدارلىق (Third Trimester) مەزگىلىگە ئوڭۇشلۇق كىرگەنلىكىڭىزدىن دېرەك بېرىدۇ. بۇ مەزگىل ھامىلىنىڭ تېز يېتىلىشىدىكى مۇھىم باسقۇچ بولۇپلا قالماي، يەنە تۇغۇشقا تەييارلىق قىلىدىغان ھالقىلىق مەزگىل. بىز بۇ ئايدا دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك ھەر قايسى تەرەپلەرنى تەپسىلىي چۈشىنىپ باقايلى.

ئىرېلاندىيە گالۋېي ئۇنىۋېرسىتېتى تەتقىقات كوللېكتىپى بىر خىل يېڭى بىئولوگىيىلىك بېسىش تېخنىكىسىنى تەتقىق قىلىپ چىققان بولۇپ، بۇ تېخنىكا بېسىپ چىقىرىلغان توقۇلما ھۈجەيرە ھاسىل قىلغان كۈچكە ئاساسەن شەكىلگە ئۆزگەرتەلەيدىكەن. بۇ نەتىجە ئەزالارنىڭ تەبىئىي يېتىلىش جەريانىدا باشتىن كەچۈرگەن ھەرىكەتچان شەكىل ئۆزگىرىشىنى تەقلىد قىلغان بولۇپ، يۈرەك توقۇلمىلىرىنى نۇسخىلاشقا ئالاھىدە ماس كېلىشى مۇمكىن بولۇپ بۇ ئارقىلىق فۇنكسىيىلىك بىئولوگىيىلىك ئەزا بېسىپ چىقىرىش ساھەسىدە مۇھىم بىر قەدەم تاشلانغان ھېساب بولىدۇ. بۇ يېڭى تەتقىقات نەتىجىسى « ئىلغار ئىقتىدارلىق ماتېرىياللار Advanced Functional Materials » ژۇرنىلىنىڭ ئەڭ يېڭى سانىدا ئېلان قىلىندى.

ھامىلىدارلىق 6-ئايغا قەدەم قويغاندا، قورساقتىكى ئۇماق بوۋاقنىڭ بەدىنى روشەن ئۆسۈپ يېتىلىش ئۆزگىرىشىنى باشتىن كەچۈرىدۇ. بۇ ئىككىنچى ھامىلىدارلىق مەزگىلى (second trimester) نىڭ ئوتتۇرا باسقۇچى بولۇپ، ھامىلە بەدىنىڭ ھەرقايسى ئىقتىدارلىرى كۈنسايىن مۇكەممەللىشىپ، بەدەن شەكلىنىڭ ئۆسۈشى تېز بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ھامىلىدار قورسىقى تېخىمۇ روشەن بولۇپ، ھامىلىنىڭ ھەرىكىتى تېخىمۇ كۈچلۈك بولىدۇ.  قېنى ئەمىسە، ئالدىنقى ئايلارغا ئوخشاش، بىز بىرلىكتە بۇ مۇھىم ئايدىكى ھالقىلىق ئۇچۇرلارنى بىللە ئىزدىنىپ باقايلى.

سەۋرچان ئاتا-ئانىلار، ھامىلىدارلىق مانا ھازىر بەشىنچى ئېيىنى كۈتۈۋالدى! بۇ بىر ئالاھىدە ئىللىق مەزگىل، چۈنكى ھامىلىنىڭ ھەرىكىتى تېخىمۇ روشەن بولۇپ، سىزگە قورساقتىكى بوۋاقنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ھەقىقىي ھېس قىلدۇرىدۇ. بۇ مەزگىلدە ھامىلىدارلىقنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدىكى ئىچ ئېلىشىش، قۇسۇش ئەھۋاللىرى ئاساسىي جەھەتتىن پۈتۈنلەي يوقالغاچقا، ھازىرقى ھامىلىدارلىق تۇرمۇشتىن تېخىمۇ ياخشى ھوزۇر ئالالايسىز. بىز بىرلىكتە بۇ ئايدا ھامىلىنىڭ يېتىلىشى ۋە ھامىلىدارلىقنىڭ بۇ مەزگىلىدىكى ساقلىقنى ساقلاشقا مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلار ئۈستىدە بىرلىكتە ئىزدىنىپ باقايلى.

تېرىنىڭ ھۆل سوغۇق بولۇشى تېرىنىڭ سىرتقى يۈزىنىڭ نەم ئىكەنلىكىنى ھەمدە تۇتقاندا سوغۇق ھېس قىلىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ خىل ئەھۋالنى كۆپ خىل سەۋەبلەر كەلتۈرۈپ چىقارغان بولۇشى مۇمكىن، مۇھىت ئامىلى، فىزىئولوگىيىلىك ئامىل ياكى كېسەللىك قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇنىڭ سەۋەبى ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلىنى چۈشىنىش مۇۋاپىق داۋالاش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشقا پايدىلىق.

قەدىرلىك كەلگۈسىدىكى ئاتا-ئانىلار، سىلەرنىڭ ھامىلىدار بولۇپ تۆتىنچى ئايغا قەدەم قويغىنىڭلارغا مۇبارەك بولسۇن! بۇ مەزگىلنى نۇرغۇن ئانىلار « شېرىن ئاي مەزگىلى » دەپ ئاتايدۇ، چۈنكى ئەڭ ئاۋارىچىلىق بولغان ھامىلىدارلىقنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدىكى ئىچى ئېلىشىش، قۇسۇش ئەھۋاللىرى ئاخىرى يوقاشقا باشلاپ، ئۇنىڭ ئورنىنى ئۈمىدكە تولغان ھامىلە ھەرىكىتى ۋە كۈنسېرى يوغىناشقا باشلىغان قورساق ئالىدۇ. بىز بىرلىكتە ھەيران قالارلىق بۇ ھامىلىدارلىق مەزگىلىدە كۆرۈلىدىغان مۆجىزە ئەھۋاللارنى ۋە ئالاقىدار مۇھىم ئۇچۇرلارنى چۈشىنىپ باقايلى.