نۇرمەمەت دوختۇر

يېقىندا ئالىملار گېن ئارقىلىق داۋالاش ساھەسىدە بۆسۈش خاراكتېرلىك ئىلگىرىلەشكە ئېرىشتى. تەتقىقات ئەترىتى بىر خىل يېڭى گېن تەھرىرلەش تېخنىكىسىنى كەشىپ قىلىپ،  مۇسكۇل يىگلەشكە قارشى ئاقسىلنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشتە نەتىجىلەرنى قازاندى. بۇ خىل داۋالاش ئۇسۇلى CRISPR Cas9 گېن تەھرىرلەش قورالىدىن پايدىلىنىپ ،DMD گېنىنىڭ تۇيۇقسىز ئۆزگىرىشنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ ،مۇسكۇل ھۈجەيرىسىنىڭ نورمال ئىقتىدارىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى مەقسەت قىلغان. ھايۋانات تەجرىبە مودېلىنىڭ نەتىجىلىرى كۆرسىتىلىشىچە، بۇ خىل گېن ئارقىلىق داۋالاش ئۇسۇلى مۇسكۇللارنىڭ ئىقتىدارىنى كۆرۈنەرلىك ياخشىلاپ، كېسەللىكنىڭ تەرەققىياتىنى ئازايتقان.

ئەيدىز جىنسىي تارقىلىشچان كېسەللەرنىڭ بىرى بولۇپ، تارقىلىش يوللىرى، خەتەرلىك ھەرىكەتلەر، چېتىلىدىغان ئادەملەر توپى ۋە ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى جەھەتتە ئادەتتىكى جىنسىي كېسەللەر بىلەن نۇرغۇن ئورتاقلىققا ئىگە. بولۇپمۇ جىنسىي ئەزالىرىدا يارا بار بولغان جىنسىي كېسەل ئاغرىقلىرى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن ئاسانلا يۇقۇملىنىدۇ ھەم ئەيدىز كېسىلىنى تارقىتىدۇ.

تۇز كۈندىلىك يېمەك - ئىچمىكىمىزدە مۇھىم رول ئوينايدۇ، تۇز ئادەم بەدىنىنىڭ سالامەتلىككە پايدىسىمۇ، زىيىنىمۇ بار. بۇ تەسىرلەرنى چۈشىنىش بىزنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدا تۇزنىڭ قوبۇل قىلىنىشىنى تېخىمۇ ياخشى كونترول قىلىشىمىزغا پايدىلىق.

ئاشقازان، ئۈچەي ئادەم بەدىنىدىكى بىر قەدەر مۇھىم ئەزا، ئەگەر ئادەتتىكى تۇرمۇشتا ئاسراشقا دىققەت قىلمىسا ئاسانلا بەزى كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئاشقازان يارىسى بۇنىڭ ئىچىدىكى بىر خىلى، ئاشقازان يارىسى كېسىلىگە گىرىپتار بولغان بىمارلاردا ئاسانلا قورساق ئاغرىش، قورساق كۆپۈش، ئاچچىق كېكىرىش ۋە قارا تەرەت كېلىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ، ئەگەر ئۇزۇن مۇددەت داۋالانمىسا، راكقا ئۆزگىرىپ كېتىشى مۇمكىن.

ئادەتتە كۆپچىلىكنىڭ ھەممىسى ھۆل تەمرەتكە بىلەن تېرە ياللۇغىنى بىر ئىش دەپ قارايدۇ. ئەمما مېدىتسىنا نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، تېرە ياللۇغىنىڭ كېسەللىك سەۋەبى ئېنىق بولىدۇ، مەسىلەن ئۇچرىشىش خاراكتېرلىك تېرە ياللۇغى، ياغ تەپچىرەپ كېتىش خاراكتېرلىك تېرە ياللۇغى قاتارلىقلار، ئەمما ھۆل تەمرەتكىنىڭ كېسەللىك سەۋەبى ئادەتتە ئېنىق ئەمەس بولۇپ، مۇقىم ياكى بىردىنبىر بولمايدۇ.

ئادەتتە كالا سۈتى، بېلىق، راك قاتارلىقلارنى كۆپ ئىستېمال قىلىش كېرەك. بۇ يېمەكلىكلەرنىڭ تەركىبىدە ئادەم بەدىنى ئېھتىياجلىق بولغان مىكرو ئېلېمېنتلار بولۇپ، ئانىلىق ھورمۇننىڭ ئاجرىلىپ چىقىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ، يەنە جىنسىي ھورمۇننىڭ تۆۋەنلەپ كېتىشىدىن كېلىپ چىقىدىغان قېرىشنى پەسەيتىدۇ.

تېرە قېتىش تېرە قاتتىقلىشىش كېسىلى ياكى سىستېمىلىق قېتىشىش كېسىلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ بىر خىل ئاستا خاراكتېرلىك ئۆز بەدەن ئىممۇنىتېتلىق كېسەللىك بولۇپ، ئاساسلىقى تېرە ۋە ئىچكى ئەزالارغا تەسىر كۆرسىتىدۇ. ئۇنىڭ سەۋەبىنى چۈشىنىش، تەكشۈرۈش ۋە دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى ھەمدە داۋالاش ئۇسۇلى بۇ خىل ئەھۋالنى ۋاقتىدا پەرقلەندۈرۈش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتا ئىنتايىن مۇھىم.

ئوتتۇرا ياش ھاياتتىكى مۇھىم ئۆتكەل. بالىلارنىڭ تۇرمۇش غېمىنى يېيىش ۋە تۈرلۈك ھايات غەۋغالىرى بىلەن ئوتتۇرا ياشلىقلار ئۆزىنى ئاسانلا چارچىتىۋالىدۇ. ئەمما روھىي ۋە جىسمانىي جەھەتتىكى ساغلاملىق ئوتتۇرا ياشلىقلار تېخىمۇ كۆپ ئەھمىيەت بېرىشكە تېگىشلىك مەسىلە بولۇپ، بۇنى ئىشقا ئاشۇرۇش ئۈچۈن ئوتتۇرا ياشلىقلار تۆۋەندىكى بەش ئىشنى ئازايتىشى كېرەك:

ئەيدىز كېسىلى ئەيدىز ۋىرۇسى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىك، بۇ خىل كېسەللىك ھازىر بارغانسېرى كۆپەيمەكتە، بۇ خىل كېسەلگە قارىتا ھازىرغىچە ئۈنۈملۈك داۋالاش تېخنىكىسى ۋە دورا تېپىلغىنى يوق، گەرچە ئەيدىز كېسىلى سالامەتلىككە ناچار تەسىر كۆرسەتسىمۇ، لېكىن تۇرمۇشتىكى ئىنچىكە ھالقىلارغا كۆپرەك دىققەت قىلغاندىلا، بۇ خىل كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئالغىلى، يۇقۇملىنىش نىسبىتىنى ئۈنۈملۈك تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. ئۇنداقتا ئەيدىز كېسەللىكىدىن قانداق ئالدىنى ئېلىش كېرەك؟

قورساققا سۇ يىغىلىش قورساق بوشلۇقىغا زىيادە كۆپ يىغىلغان سۇيۇقلۇقنى كۆرسىتىدۇ، ئادەتتە جىگەر، بۆرەك ياكى يۈرەك قاتارلىق ئەزالاردىكى كېسەللىكلەردىن كېلىپ چىقىدۇ.